Trắc nghiệm giải phẫu vùng vai – cánh tay có đáp án

B. Sụn viền ổ chảo (glenoid labrum)

Ổ chảo xương vai rất nông (chỉ bằng 1/3 đến 1/4 diện khớp của chỏm xương cánh tay); nhờ có sụn viền ổ chảo (glenoid labrum) bám quanh viền ổ chảo nên chiều sâu của ổ khớp được gia tăng.

Do ổ chảo nông và bao khớp mỏng, tổn thương rách sụn viền ổ chảo (như tổn thương Bankart) là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng trật khớp vai tái hồi ở người trẻ hoặc vận động viên.

C. Dây thần kinh phụ tủy sống (Dây thần kinh sọ XI)

Cơ thang nhận sự chi phối vận động từ dây thần kinh phụ tủy sống (accessory nerve - XI)4142.

Tổn thương dây thần kinh phụ (thường gặp sau phẫu thuật nạo vét hạch vùng cổ) gây liệt cơ thang, làm xương vai bị xệ xuống và xoay ra ngoài, làm bệnh nhân đau đai vai và mất khả năng nâng tay dang quá đầu4145.

A. Tạo thành từ 3 nhánh sau của ba thân (trên, giữa, dưới); tách ra Dây thần kinh nách và Dây thần kinh quay

Ba nhánh sau của ba thân (trên, giữa, dưới) hợp lại thành Bó sau. Bó sau tách ra dây thần kinh nách và dây thần kinh quay.

Tổn thương bó sau đám rối cánh tay làm mất chức năng của cơ đenta (không dang được vai) và liệt toàn bộ nhóm cơ duỗi chi trên gây biến dạng bàn tay rũ

B. Dấu hiệu "Xương vai cánh chim" (winged scapula)

Dây thần kinh ngực dài chi phối cơ răng trước. Khi thần kinh này bị tổn thương, cơ răng trước bị liệt không giữ được bờ trong xương vai áp sát vào lồng ngực, làm bờ trong nhô ra sau giống cánh chim.

Dây thần kinh ngực dài chạy nông ở thành bên lồng ngực nên dễ tổn thương trong phẫu thuật nạo vét hạch nách điều trị ung thư vú hoặc phẫu thuật lồng ngực.

B. Cơ dưới gai và cơ tròn bé

Cơ dưới gai (nằm hố dưới gai) và cơ tròn bé (bám bờ ngoài xương vai) đều đến bám tận vào mấu động to xương cánh tay; khi co kéo mấu động to ra sau gây xoay ngoài cánh tay.

Khám sức cơ xoay ngoài kháng lực ở tư thế khép khuỷu 90 độ là bài test đặc hiệu phát hiện tổn thương gân cơ dưới gai và tròn bé.

B. Củ dưới khớp xương vai

Đầu dài cơ tam đầu bám nguyên ủy vào củ dưới khớp xương vai (infraglenoid tubercle), đi qua phía sau khớp vai nên tham gia duỗi và khép cánh tay tại khớp vai.

Khác với đầu trong và đầu ngoài chỉ duỗi khuỷu, đầu dài cơ tam đầu còn bị ảnh hưởng bởi tư thế của khớp vai (duỗi vai tối đa sẽ làm giảm lực duỗi khuỷu của đầu dài).

B. Ba nhánh sau của cả ba thân (thân trên, thân giữa, thân dưới)

Phía sau xương đòn, cả 3 nhánh sau của 3 thân hội tụ tạo thành Bó sau (Posterior cord).

Bó sau cho ra thần kinh nách và thần kinh quay; tổn thương bó sau gây liệt toàn bộ cơ duỗi chi trên và cơ đenta.

D. Giữ và ép chặt bờ trong xương vai áp sát vào lồng ngực, đồng thời xoay và dang xương vai ra trước

Cơ răng trước hoạt động như một dải đai cơ giữ áp chặt xương vai vào thành lồng ngực khi chống tay hoặc đẩy vật ra trước.

Sự suy yếu hoặc mất chức năng cơ răng trước làm bờ trong xương vai nhô tách khỏi lồng ngực khi bệnh nhân chống tay vào tường.

D. Cơ dưới vai (Subscapularis)

Đặt tay sau lưng đưa cơ dưới vai (cơ xoay trong chính) vào vị trí co ngắn tối đa. Cử động đẩy tay ra xa khỏi lưng đòi hỏi lực xoay trong đơn thuần cô lập của cơ dưới vai.

Nếu bệnh nhân bị hạn chế tầm xoay trong (không đưa tay ra sau lưng được do đau), bác sĩ có thể thay thế bằng *Belly Press Test* (ấn lòng bàn tay vào bụng và đưa khuỷu tay ra trước).

A. Lỏng lẻo bao khớp vai và dây chằng quạ - cánh tay (Mất vững khớp vai đa hướng / Bán trật khớp vai xuống dưới)

Lực kéo dọc trục kiểm tra độ hãm thụ động của bao khớp trên và dây chằng quạ - cánh tay. Sự xuất hiện rãnh lõm rõ rệt chứng tỏ chỏm xương cánh tay bị tụt rời xuống dưới khỏi hố ổ chảo.

Sulcus sign rất hay gặp ở bệnh nhân bị dãn bao khớp bẩm sinh hoặc bệnh nhân đột quỵ liệt nửa người có khối cơ đai vai bị teo nhẽo làm tụt chỏm xương cánh tay. -.